പരിമിതമായ സ്ഥാപനങ്ങളും ജീവനക്കാരുമായി 1956-ൽ സ്ഥാപിതമായ മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പ് (Animal Husbandry Department) ഇന്ന് കേരളത്തിലെ മുൻനിര വകുപ്പുകളിലൊന്നായി വളർന്നിരിക്കുന്നു. രോഗബാധയുള്ള മൃഗങ്ങളെ ചികിത്സിക്കുന്നതിലൂടെയും മൃഗരോഗങ്ങൾ തടയുന്നതിലൂടെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലൂടെയും മൃഗ ഉത്പാദനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെയും വെറ്ററിനറി പൊതുജനാരോഗ്യം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയും മാനുഷിക സേവനം ഉറപ്പാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഇത് സ്ഥാപിതമായത്. കൂടാതെ, മൃഗസംരക്ഷണ മേഖലയുടെ ഒരു നിയന്ത്രണ സമിതിയായും ഈ വകുപ്പ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

വർഷങ്ങളായി, സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള കർഷകർക്കും മൃഗ ഉടമകൾക്കും വെറ്ററിനറി ആരോഗ്യ പരിപാലനവും മറ്റ് മൃഗസംരക്ഷണ സംബന്ധമായ സേവനങ്ങളും നൽകുന്നതിനായി വകുപ്പ് ഗണ്യമായി വികസിക്കുകയും ശക്തമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഓരോ പഞ്ചായത്തിലും വെറ്ററിനറി ക്ലിനിക്കൽ സ്ഥാപനങ്ങളും ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇൻസെമിനേഷൻ സെന്ററുകളുമുള്ള ഏക സംസ്ഥാനം കേരളമാണ്.

വിവിധ കന്നുകാലി–കോഴി ഫാമുകൾ, ഒരു ബയോളജിക്കൽ പ്രൊഡക്ഷൻ യൂണിറ്റ്, രോഗനിർണ്ണയ ലബോറട്ടറികൾ, കർഷക പരിശീലന കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയും ഈ വകുപ്പിന് കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ സേവനങ്ങൾക്ക് പുറമെ, മൃഗസംരക്ഷണത്തിൻ്റെ ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും സംസ്ഥാനത്ത് ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയും ഭക്ഷ്യയോഗ്യതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും പൊതുജനാരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള വിവിധ പദ്ധതികളും പരിപാടികളും വകുപ്പ് നടപ്പിലാക്കുന്നു. മനുഷ്യരെ ബാധിക്കുന്ന ജന്തുജന്യ രോഗങ്ങൾ തടയുന്നതിലും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലും ഇത് നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു, അതുവഴി പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന് കാര്യമായ സംഭാവന നൽകുന്നു.

ദൗത്യം

കേരളത്തിലെ കന്നുകാലികൾക്കും വളർത്തുമൃഗങ്ങൾക്കും ആരോഗ്യപരിപാലന സേവനങ്ങൾ നൽകുക, കന്നുകാലി ബ്രീഡിംഗ് പ്രോഗ്രാമുകൾ നടപ്പിലാക്കുക, പാൽ, മുട്ട, മാംസം തുടങ്ങിയ കന്നുകാലി, കോഴി ഉത്പന്നങ്ങളുടെ ഉത്പാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ദൗത്യം.

ലക്ഷ്യങ്ങൾ

• വെറ്ററിനറി ആരോഗ്യ പരിപാലനം നൽകുക.

• സംസ്ഥാനത്തെ കന്നുകാലി, കോഴി സമ്പത്ത് എണ്ണത്തിലും ഗുണത്തിലും ശക്തിപ്പെടുത്തുക.

• പാൽ, മുട്ട, മാംസം എന്നിവയുടെ ഉത്പാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കുക.

• മൃഗങ്ങളുടെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ ലഘൂകരിക്കുക.

• മൃഗരോഗങ്ങൾ നിർമാർജനം ചെയ്യുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുക.

• ജന്തുജന്യ രോഗങ്ങളുടെ ഫലപ്രദമായ നിയന്ത്രണം.

• ബ്രീഡിംഗ് നയം ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കുക.

• മൃഗസംരക്ഷണ മേഖലയിൽ കൂടുതൽ സ്വയം തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുക.

• കർഷകർക്കും ഉപഭോക്താക്കൾക്കും പൊതുജനങ്ങൾക്കും കന്നുകാലി–കോഴി വളർത്തലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നേരിടുന്ന പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഗവേഷണവും വികസനവും ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങളും നടത്തുക.

• സംസ്ഥാനത്തെ മൃഗസംരക്ഷണ മേഖലയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങളും ഡാറ്റയും ശേഖരിക്കുകയും വിശകലനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുക.

• ലാബുകളിൽ നിന്ന് വയലിലേക്ക് സാങ്കേതികവിദ്യ കൈമാറ്റം ചെയ്യുക.

• നമ്മുടെ സംസ്ഥാനത്തെ കന്നുകാലികളിലും കോഴികളിലുമുള്ള തദ്ദേശീയ ഇനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുക.

• സാങ്കേതിക, ഭരണപരമായ ജീവനക്കാരുടെ മാനവ വിഭവശേഷി വികസനം.

• ശാസ്ത്രീയ മൃഗസംരക്ഷണ രീതികളെക്കുറിച്ച് കർഷകരിൽ അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുക.

• എല്ലാ മൃഗസംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയും ഭക്ഷ്യയോഗ്യതയും ഉറപ്പാക്കുക.

• ഗുണമേന്മയുള്ള കാലിത്തീറ്റയുടെ ഉത്പാദനവും പ്രോത്സാഹനവും.

• കന്നുകാലി, കോഴിത്തീറ്റ എന്നിവയുടെ ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പാക്കുക.

---

ഭരണവും ഘടനയും

മൃഗസംരക്ഷണ ഡയറക്ടറാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്, രണ്ട് അഡീഷണൽ ഡയറക്ടർമാർ അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ജില്ലാതല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനായി 14 ജില്ലാ ഓഫീസുകൾ ഡയറക്ടറുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. സ്പെഷ്യൽ ലൈവ്സ്റ്റോക്ക് ബ്രീഡിംഗ് പ്രോഗ്രാം (SLBP), സ്റ്റേറ്റ് അനിമൽ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ പ്രോഗ്രാം (ADCP) എന്നിവയ്ക്കായി വകുപ്പിന് പ്രത്യേക വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്, ഇവ രണ്ടും തിരുവനന്തപുരത്താണ് ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് കേരളത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന കന്നുകാലികളുടെ ആരോഗ്യ പരിശോധനകൾ നടത്തുന്നതിനായി വിവിധ അതിർത്തി ജില്ലകളിൽ 19 ചെക്ക് പോസ്റ്റുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ ചെക്ക് പോസ്റ്റുകളുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന ജോയിന്റ് ഡയറക്ടർ, റിൻഡർപെസ്റ്റ് നിർമാർജന പരിപാടി (RE) ഓഫീസ് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ വെറ്ററിനറി കാമ്പസിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

കർഷകർക്കും വകുപ്പ് ജീവനക്കാർക്കും പരിശീലന പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിനായി വിവിധ ജില്ലകളിൽ 11 ലൈവ്സ്റ്റോക്ക് മാനേജ്മെൻ്റ് ട്രെയിനിംഗ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ കുടപ്പനക്കുന്നിലെ LMTC-യുടെ പ്രിൻസിപ്പൽ ട്രെയിനിംഗ് ഓഫീസറാണ് നിയന്ത്രിക്കുന്നത്.

എറണാകുളം മരടിലെ സ്റ്റേറ്റ് ലബോറട്ടറി ഫോർ ലൈവ്സ്റ്റോക്ക്, മറൈൻ, അഗ്രി പ്രോഡക്ട്സ് (SLMAP) വകുപ്പിന്റെ ഒരു പ്രധാന സംരംഭമാണ്. 1963-ലെ എക്സ്പോർട്ട് ക്വാളിറ്റി കൺട്രോൾ ആൻഡ് ഇൻസ്പെക്ഷൻ ആക്ട് പ്രകാരം കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്ന മാംസത്തിന്റെയും സമുദ്രോത്പന്നങ്ങളുടെയും ഗുണനിലവാര നിയന്ത്രണം ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് ഇതിൻ്റെ ലക്ഷ്യം.

കേരളത്തിലുടനീളം മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പിന് കീഴിൽ 5 കന്നുകാലി ഫാമുകൾ, 10 കോഴി ഫാമുകൾ, 3 പന്നി ബ്രീഡിംഗ് സെന്ററുകൾ, 3 ആടുവളർത്തൽ യൂണിറ്റുകൾ, 1 ടർക്കി ബ്രീഡിംഗ് സെന്റർ, 1 മുയൽ വളർത്തൽ യൂണിറ്റ്, 2 താറാവ് ഫാമുകൾ, 1 താറാവ് ഹാച്ചറിയും പരിശീലന കേന്ദ്രവും (D-HAT) എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

വിപുലമായ വെറ്ററിനറി സ്ഥാപന ശൃംഖല, രോഗ നിയന്ത്രണ പരിപാടികൾ, പരിശീലന സംരംഭങ്ങൾ, ബ്രീഡിംഗ് സെന്ററുകൾ എന്നിവയിലൂടെ കേരളത്തിൻ്റെ കന്നുകാലി മേഖലയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പ് ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. അതിൻ്റെ സമർപ്പിത അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളിലൂടെയും പ്രത്യേക പരിപാടികളിലൂടെയും വകുപ്പ് സംസ്ഥാനത്തുടനീളം മൃഗക്ഷേമം, പൊതുജനാരോഗ്യം, ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ എന്നിവ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നത് തുടരുന്നു.